ALTERNATIEVE ENERGIEBRONNEN

Sinds enkele tientallen jaren stelt men een verhoogde belangstelling vast voor alternatieve energiebronnen. De oorzaken hiervan zijn nogal verschillend: enerzijds bleek uit de bruuske stijging van de aardolieprijzen (en van de energiekosten in het algemeen) hoe afhankelijk we wel zijn van de grillen van buitenlandse leveranciers. Het logische gevolg was een streven naar ingrijpende besparingen en naar meer zelfstandigheid om ons milieu. Voorstaanders van het gebruik van hernieuwbare energiebronnen kregen door de opeenvolgende aardoliecrisissen een stevig argument in handen: alternatieve verwarmingssystemen werden nu ook concurrentieel en economisch rendabel

ZONNIGE GROETJES UIT…
Alle warmte op aarde is afkomstig van de zon. Zij verlicht en verwarmt onze aarde al een paar miljoen jaartjes. De zonnewarmte zit in onuitputtelijke hoeveelheden opgeslagen in de lucht, het water en de grond. Wij kunnen de zonnewarmte rechtstreeks benutten (op een zomers strand of in onze tomatenserre gebruiken we de zonnestraling) of onrechtstreeks (door het verbranden van fossiele brandstoffen waarin zonnewarmte eeuwen geleden werd opgesloten). Jammer genoeg is het niet mogelijk onze woning in de winter rechtstreeks met de natuurlijke warmte op comfortabele temperatuur te houden. Werkelijk jammer, tot de mens zijn grijze hersenmassa aan het werk zette en ... de warmtepomp uitvond, die de natuurlijke (maar te lage omgevingswarmte) tot op een bruikbaar niveau oppompt. Even een voorbeeld: de temperatuur van het grondwater daalt in de winter nooit (ook niet wanneer het 20°C onder 0 vriest) onder de 8 à 10°C. De comforttemperatuur binnenshuis bedraagt echter 22°C. De warmtepomp overbrugt die afstand.

Hoe knapt de warmtepomp die taak op? We weten dat de warmtepomp eigenlijk een gesloten vloeistofcircuit is, waarin een elektrische motor voor de circulatie zorgt. In het circuit zit een koelvloeistof die in de verdamper van vloeibare naar gasvormige toestand overgaat en daarbij warmte onttrekt aan zijn omgeving (of opnamemedium: buitenlucht, grondwater, enz.). In de compressor wordt dit gas samengedrukt waardoor zijn temperatuur gaat stijgen. Het komt dan terecht in de condensor waar het opnieuw in vloeibare toestand overgaat en daarbij warmte afgeeft aan het verwarmingsmiddel (of afgiftemedium: water of lucht). In de ontspanner wordt de druk van de koelvloeistof dan weer verlaagd zodat de kring gesloten is. Een puik systeem dus, want men moet alleen wat elektrische energie toevoeren om de compressormotor draaiende te houden. Met andere woorden: een warmtepomp heeft een hoge winstfactor (ze levert meer energie dan men moet toevoeren - het verschil wordt gratis door de natuur geleverd).

Nu is er echter een grote "maar". Het is immers zeer moeilijk gebleken een warmtepomp (die een maximumtemperatuur van 40°C kan leveren) te combineren met een traditionele verwarming met radiatoren, die water met zo'n 70 à 80°C nodig heeft. De temperatuur van het retourwater van een traditionele installatie bedraagt al 45°C of meer: het wordt hier dus kiezen, ofwel een warmtepomp (met elektrische weestanden voor de onontbeerlijke bijverwarming in de winter), ofwel een traditioneel radiatorensysteem.

Redder in nood wordt hier een systeem met warme-lucht-accumulatie. De retourlucht heeft daar een temperatuur van 15 à 16°C. Ze wordt door de warmtepomp dan opgewarmd tot 30 à 40°C: de ideale combinatie.Het warme-luchtaccumulatiesysteem is trouwens in meer dan één opzicht ideaal om gecombineerd te worden met een warmtepomp. In broederlijke samenwerking kunnen beide systemen tegelijkertijd en met een optimaal rendement (dat is belangrijk) voor de comfortwarmte instaan. Bij echt koud weer kan de warmtepomp niet voldoende calorieën aan de natuur onttrekken, maar ze kan de accumulatieketel wel van voorverwarmde lucht voorzien. Die moet daar dan met een minimale inspanning heel zuinigjes alleen nog warmte aan toevoegen. Beide systemen functioneren zo optimaal: de warmtepomp omdat ze over een zo groot mogelijke periode de natuur gratis calorieën ontfrutselt, de ketel omdat die ook bij lage warmteafgifte dank zij zijn accumulatievermogen een uitstekend rendement heeft.

Bij de combinatie warmtepomp-warmeluchtsysteem is het afgiftemedium natuurlijk lucht. Als opnamemedium wordt lucht of water gebruikt. De verdamper staat dan respectievelijk in contact met de buitenlucht of met het water van een rivier, een vijver, de zee of (meestal) met het grondwater.

VINDINGRIJKHEID WORDT BELOOND
Wie betreden paden durft verlaten komt vaak tot verrassende en waardevolle resultaten. En wonderlijk genoeg lijkt het warme-lucht-accumulatiesysteem wel ontworpen voor dergelijke alternatieve toepassingen. Neem nu de biomassa: het natuurlijke rottingsproces in een hoop bioafval (houtcompost, mest,...) produceert voldoende warmte om een huis te verwarmen. Men moet die warmte enkel 'aftappen' via een luchtleidingennet en ze door het huis laten stromen.

En wat denkt u van recuperatie van warmte uit de woning zelf? In een veranda of in de kamer met grote vensters kan de temperatuur bij zonnig weer zelfs in de winter tot boven de 30°C oplopen. Even de ventilator inschakelen en die gratis warmte stroomt via de luchtkanalen door het hele huis.

Dit eenvoudige maar doeltreffende systeem kan met een kleine ingreep nog veel vernuftiger gemaakt worden. Overdag wordt teveel aan warme lucht via de luchtkanalen naar kruipkelder gezogen. Binnenmuurtjes dwingen er de warme lucht door een laag keien te zigzaggen die daar natuurlijk van opwarmen. Wordt het 's avonds koel, dan keert men de draairichting van de ventilator gewoon om: de warmte stroomt vanuit de accumulatiekelder terug naar de woonruimte.

Erg vindingrijk, nietwaar? en toch zonder meer te verwezenlijken met een warme-lucht-accumulatiesysteem. Dat kan dan ook met recht en reden polyvalent genoemd worden: het vraagt als het ware gecombineerd te worden met originele en doeltreffende systemen die voor een maximale zuinigheid en dus ook voor een maximale energieonafhankelijkheid kunnen zorgen.